Ostatnie tygodnie pokazały, że zima potrafi przypomnieć o sobie nagle i bez ostrzeżenia. Intensywne opady śniegu bądź marznącego deszczu, nocne przymrozki i zmienne temperatury sprawiają, że coraz częściej chodniki i parkingi w szybkim tempie zamieniają się w śliskie, niebezpieczne powierzchnie. Powyższe sprawia, że poruszanie się po nich staje się nie lada wyzwaniem, także może doprowadzić do poważnego uszczerbku na zdrowiu, w szczególności wskutek poślizgnięcia i upadku. Powstaje więc pytanie o podmiot ponoszący cywilnoprawną odpowiedzialność za usuwanie śniegu oraz lodu z chodników, a także sopli oraz innych nawisów śnieżnych z dachów budynków.
Zakres obowiązku właścicieli nieruchomości. Zgodnie z prawem właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taką drogę uznaje się wydzieloną część drogi publicznej przeznaczoną do ruchu pieszych położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia drogi dla pieszych, na której jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych (art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) bądź Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) udostępniają ostrzeżenia, przypominając o obowiązku zarządców i właścicieli budynków dotyczącym odśnieżania dachów, chodników oraz usuwania sopli lodowych i nawisów śnieżnych w związku z aktualnymi warunkami atmosferycznymi oraz intensywnymi opadami śniegu i deszczu (https://www.gov.pl/web/gov/ostrzezenia#/_/szczgoly/22563635).
Realizacja obowiązku. W praktyce jednak to nie właściciele nieruchomości faktycznie odśnieżają chodniki, parkingi, czy usuwają lodowe i śnieżne nawisy - czynności te powierzane są podmiotom zewnętrznym. W przypadku, gdy wskutek zaniedbania tych obowiązków doszło do wypadku odpowiedzialność zawsze ponosi właściciel bądź zarządca budynku. Jeżeli jednak powierzył on czynności uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości może on uwolnić się od odpowiedzialności jeżeli wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności – w takiej sytuacji wyłączną odpowiedzialność ponosić będzie podmiot, któremu czynność została powierzona.
Wina w wyborze. Opisana instytucja zwana winą w wyborze została już pokrótce opisana w poprzednim wpisie (link) jednak chętnie opiszemy ją jeszcze raz. Właściciel (bądź zarządca) powierzając czynności uprzątnięcia błota, śniegu czy lodu pozostaje odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że jest to podmiot profesjonalny - zawodowo trudniący się wykonywaniem takich czynności. Należy pamiętać, że pojęcie zawodowego wykonywania czynności powinno być rozumiane wąsko - obejmuje powierzenie wykonania określonej czynności specjaliście, a nie „złotej rączce" (M. Safjan, w: Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2020, art. 429, Nb 9).
W przypadku poślizgnięcia na nieodśnieżonej bądź oblodzonej nawierzchni, czy też w sytuacji, gdy z dachu spadnie śnieżny (bądź lodowy nawis), a zdarzenie to spowoduje powstanie uszczerbku na zdrowiu roszczenie o jego naprawienie należy kierować do właściciela bądź zarządcy budynku, który ewentualnie wskaże podmiot, któremu powierzone zostało wykonanie zaniechanych czynności.
Radca Prawny Anna Płatkowska
Aplikant radcowski Maciej Jaworek
